Zaświadczenie A1 dla kierowcy międzynarodowego — jak uzyskać

Kierowca międzynarodowy dostaje A1 na wniosek US-4, czyli dla pracy w dwóch lub więcej państwach (art. 13 rozporządzenia 883/2004), składany przez PUE/eZUS. ZUS wydaje zaświadczenie niezwłocznie, przy postępowaniu wyjaśniającym w ciągu miesiąca, w sprawach skomplikowanych do dwóch miesięcy. W praktyce A1 wystawiane jest na okresy do 12 miesięcy.

Dlaczego kierowca to artykuł 13, a nie delegowanie

Kierowca w przewozach międzynarodowych z reguły pracuje normalnie w kilku państwach, więc podlega art. 13 ust. 1 rozporządzenia 883/2004, a nie przepisom o delegowaniu z art. 12. To częsta pomyłka przy wyborze wniosku: US-3 służy delegowaniu z art. 12 i dla typowego kierowcy liniowego jest błędnym formularzem.

Reguła kolizyjna działa tak: jeśli kierowca wykonuje znaczną część pracy w państwie zamieszkania (co najmniej 25% czasu pracy lub wynagrodzenia, oceniane prospektywnie na 12 miesięcy), podlega ustawodawstwu tego państwa; w przeciwnym razie ustawodawstwu państwa siedziby pracodawcy. ZUS akceptuje przy tym metodę liczenia zdarzeń załadunku i rozładunku. Kierowca mieszkający w Polsce i zatrudniony u polskiego przewoźnika w obu wariantach trafia pod polskie ustawodawstwo, więc A1 wystawia ZUS.

Sytuacja	Formularz ZUS	Podstawa
praca najemna w dwóch lub więcej państwach (typowy kierowca międzynarodowy)	US-4	art. 13 rozp. 883/2004
delegowanie pracownika do jednego państwa	US-3	art. 12 rozp. 883/2004
załącznik dla obywatela państwa trzeciego	US-54	rozp. 1231/2010

Jak złożyć wniosek krok po kroku

1. Zaloguj się do PUE/eZUS i uruchom kreator wniosku o A1.
2. Wybierz wariant pracy najemnej w kilku państwach (US-4); kreator sam dobierze właściwy formularz na podstawie odpowiedzi.
3. Podaj państwa, w których kierowca będzie jeździł, i planowany okres; oceniasz go prospektywnie, na nadchodzące 12 miesięcy.
4. Dla obywatela państwa trzeciego dołącz obowiązkowy formularz US-54.
5. Wyślij wniosek i pobierz A1 z PUE po wydaniu. ZUS działa niezwłocznie; gdy prowadzi postępowanie, obowiązują terminy z art. 35 KPA: miesiąc, a w sprawach skomplikowanych dwa.

Po upływie okresu, na który wydano zaświadczenie, składasz nowy wniosek. Przy stabilnym zatrudnieniu wniosek na kolejne 12 miesięcy warto wysłać z wyprzedzeniem, zanim stare A1 wygaśnie.

Kierowca spoza UE: US-54 i tytuł pobytu

Obywatele państw trzecich są objęci koordynacją na mocy rozporządzenia 1231/2010, które nie obejmuje jednak Danii, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu i Szwajcarii. Do wniosku o A1 dla takiego kierowcy US-54 jest obowiązkowy; formularz CFR-1 nie jest wymagany od 29 marca 2022 r. Tytułem pobytu może być m.in. zezwolenie na pobyt i pracę albo ochrona czasowa.

Dla kierowców objętych specustawą ukraińską ZUS wystawia A1 maksymalnie do końca legalnego pobytu, obecnie do 4 marca 2027 r. Jeśli zatrudniasz kierowców spoza UE, sprawdź też wymogi świadectwa kierowcy wydawanego przez GITD; to osobny dokument, niezależny od A1.

Co się dzieje bez A1 i czy wozić je w kabinie

Bez A1 państwo, w którym kierowca pracuje, może zastosować własne ustawodawstwo na zasadzie ogólnej z art. 11 ust. 3 lit. a i naliczyć składki u siebie. Wydane A1 wiąże natomiast instytucje innych państw, dopóki ZUS go nie wycofa; TSUE potwierdził to w sprawach A-Rosa (C-620/15) i Alpenrind (C-527/16), z wyjątkiem oszustwa (Altun, C-359/16).

A1 nie figuruje na zamkniętej liście dokumentów kontroli drogowej delegowania, którą tworzą deklaracja IMI, dowody przewozu i zapisy tachografu. Mimo to zalecamy, by kierowca je woził. Francja żąda okazania A1 na wezwanie (art. L114-15-1 CSS); kara podlega uchyleniu, gdy okażesz dowód złożenia wniosku, a samo A1 dostarczysz w dwa miesiące. Deklarację IMI kierowca ma zawsze przy sobie jako kod QR w BWT FlowDesk do obsługi delegowania kierowców, a zasady jej składania opisaliśmy osobno.

Najczęstsze pytania

Na jak długo ZUS wydaje A1 dla kierowcy?

W praktyce na okresy do 12 miesięcy, zgodnie z prospektywną oceną pracy w kilku państwach. Po upływie okresu składasz nowy wniosek US-4.

Czy kontrola drogowa może żądać A1?

Lista dokumentów kontroli delegowania jest zamknięta i A1 na niej nie ma. Francja może jednak żądać A1 na podstawie art. L114-15-1 CSS, dlatego wożenie zaświadczenia jest rozsądne.

Czy kierowca z Ukrainy dostanie polskie A1?

Tak, na podstawie rozporządzenia 1231/2010, z obowiązkowym US-54 przy wniosku. Dla osób ze specustawy A1 obowiązuje najdłużej do końca legalnego pobytu (obecnie 4.03.2027). Rozporządzenie 1231/2010 nie obejmuje Danii, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu i Szwajcarii.

Co grozi, jeśli kierowca jeździ bez A1?

Państwo wykonywania pracy może zastosować własne ustawodawstwo i naliczyć składki. Wydane A1 chroni: wiąże zagraniczne instytucje, dopóki nie zostanie wycofane.

Zrób przegląd dat ważności A1 wszystkich kierowców i złóż wnioski US-4 dla tych, którym zaświadczenie wygasa w najbliższym kwartale.

Podstawa prawna: rozporządzenia (WE) 883/2004 (art. 11, 12, 13) i 987/2009; rozporządzenie (UE) 1231/2010; art. 35 KPA; art. L114-15-1 francuskiego Code de la sécurité sociale; wyroki TSUE C-620/15, C-527/16, C-359/16.

Stan prawny: 13 lipca 2026 r.

Chcesz, żeby kierowca miał deklarację IMI zawsze w telefonie, także offline? Zamów bezpłatne demo BWT GO i FlowDesk.